Mã tiền

Mã tiền

Mã tiền ・ Strychnos nux-vomica L., thuộc họ Mã tiền - Loganiaceae.
Mô tả Mã tiền:

Mã tiền là cây gỗ cao 5-12m, tới 25m, phân cành trên 7m. vỏ thân Mã tiền màu xám trắng.

Cành Mã tiền non nhẵn, đôi khi có gai ở nách lá. Lá Mã tiền dạng đơn, mọc đối, mặt trên bóng, có 5 gân hình cung, gân nhỏ hình mạng.

Mã tiền có cụm hoa  mọc ở nách lá đầu cành, hình ngù tán, mỗi ngù có 8-10 hoa, 4-6 ngù hợp thành tán. Hoa Mã tiền trắng hoặc vàng nhạt, có mùi thơm. Quả thịt hình cầu, đường kính 2.5-4cm, khi chín màu vàng lục, chứa 1-5 hạt hình tròn dẹt như chiếc khuy áo, một mặt lồi, một mặt lõm, có lông mượt bóng. 
Sinh thái Mã tiền:

Mọc rải rác trong rừng hoặc ở vùng chân núi, ở độ cao dưới 600m.
Ra quả từ tháng 8 đến tháng 1 năm sau.
Phân bố Mã tiền:

Đăk Lăk, Đăk Nông, Khánh Hoà, Bình Dương, Tây Ninh, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành pho Hồ Chí Minh, Bến Tre.
Còn có ở Ấn Độ, Mianma, Xri Lanca, Lào, Campuchia, Thái Lan, Malaixia.
Bộ phận dùng Mã tiền:

Hạt - Semen Strychni, được gọi là Mã tiền tử -马钱子.
Đến mùa quả chín, ta hái những quả già bổ ra lấy hạt, loại bỏ các hạt lép non hay thối đen ruột, phơi nắng hoặc sấy đến khô. Để nơi khô ráo, tránh mối mọt. Khi dùng ngâm nước vo gạo 1 đêm ngày (36 giờ) đến khi mềm, cạo bỏ vỏ ngoài, lấy nhân, bỏ mầm. Thái mỏng sấy khô. Tẩm dầu vừng một đêm, đem sao lên cho vàng đậm.
Thành phần hoá học Mã tiền:

Hạt Mã tiền có chứa các alcaloid chính là strychnin, brucin và các alcaloid a-P- colubrin, vomicin, novacin, icagin và loganin. Strychnin là một chất độc.
Tính vị, tác dụng Mã tiền:

Mã tiền có vị đắng, tính hàn, rất độc; có tác dụng thông lạc, chỉ thống, tán kết tiêu thũng. Mã tiền có tác dụng vào tất cả các cơ quan làm chuyển động nhiều hay ít tuỳ theo liều lượng vào các cơ quan như dạ dày, hệ thần kinh, tim. Dùng Mã tiền với liều lượng thích hợp, nó kích thích dây thần kinh, điều hoà sự hoạt động thần kinh, nhất là hệ thần kinh tuỷ. Lại có tác dụng khai vị, giúp sự tiêu hoá.
Brucin cũng là thuốc độc nhưng không mạnh bằng strychnin.
Công dụng Mã tiền:

Thường dùng Mã tiền trị:

 

  1. Ăn uống không biết ngon, tiêu hoá kém. 
  2. Phong thấp nhức mỏi tay chân, bại liệt.
  3. Trị đau dây thần kinh, liệt do rượu, liệt não do có nguồn gốc tuỷ
  4. Suy nhược thần kinh, suy mòn.
  5. Ho lao mạn tính.
  6. Đái dầm
  7. Tiêu khí huyết tích tụ trong bụng.

Cách dùng Mã tiền:

Người lớn ngày dùng trung bình mỗi lần 0.05g (24 giờ 0.15g). Liều tối đa một lần 0.10g (24 giờ 0.30g).

Trẻ em dưới 2 tuổi không dùng.

Từ 3 tuổi trở lên dùng 0.005g cho 1 tuổi. Dùng dưới dạng thuốc sắc hay thuốc bột. Còn dùng dạng cao rượu và cồn thuốc.

Không dùng quá liều qui định. Người có bệnh di tinh, mất ngủ không dùng.
Dùng ngoài, lấy bột Mã tiền giã ra trộn với dầu xát ghẻ lở ngoài da và làm thuốc diệt chuột, vỏ cây cũng dùng xức ghẻ lở, phong cùi. Những người bị trúng phong, lấy vỏ sắc cho uống.

Tủ đông sài gòn giá rẻ giao hàng ngay trong ngày

Các câu hỏi liên quan