Cây Hoàng Đằng Chân Vịt - Sâm Nam

Cây Hoàng Đằng Chân Vịt - Sâm Nam

Tên khác: Tờ rôn, Nhân sâm, Sâm nam, Plou plou bat (Campuchia) 
Tên khoa học: Cyclea peltata Hook.et.Thw (Cocculus peltalus DC.) 
Thuộc họ Tiết dê: Menispermaceae

A. Mô tả cây

Dây leo to, đường kính 3-6cm, thân và cành có rãnh dọc, màu trắng ngà, có lông. Thân già màu xám xù xì. Cắt ngang có hình bánh xe với những tia tủy hình nam hoa bánh xe, mau2 vàng tươi. Là có cuống dính ở 1/5 -1/7 của phiến, phiến hình 3 cạnh, nhọn, đầu tận cùng bằng một móc hình sợi, dài 20-24cm, rộng 14-16cm, mặ trên màu xanh tươi, mặt dưới màu trắng ngà, gân lá hình chân vịt có 5-9 gân tỏa ra xung quanh. Vì thân và rễ có màu vàng như hoàng đằng, nhưng lá có gân hình chân vịt, do đó được đặt tên hoàng đằng chân vịt để phân biệt với cây hoàng đằng. cuống lá chỉ ngắn hai phần chiều dài của lá. Cụm hoa mọc ở kẽ lá, phân nhánh, nhánh phía dưới dài hơn, có thể dài tới 7cm. hoa hình đầu hay hình trứng. quả hạch hình cầu, hơi dẹt, có phủ lông, đường kính 5mm. Nhân hình mắt chim, lồi ở hai mặt, với 8 vòng đồng tâm những mấu xù xì.

B. Phân bố, thu hái và chế biến 

Mọc hoang dại ở miền Nam nước ta, từ Quảng nam, Quảng ngãi trở vào. Còn thấy mọc ở Campuchia. 
Người ta dùng thân và rễ cây hoàng đằng chân vịt. thu hái gần như quanh năm. Hái về thái mỏng, phơi hoặc sấy khô. Không phải chế biến gì dặc biệt. có nơi dùng thân để nhai cùng với trầu không

C. Thành phần hóa học 

Trong hoàng đằng chân vịt có ancaloit, chủ yếu là berberin với tỷ lệ từ 1,5-2% (Nguyễn Liêm và cộng sự, 1975).

D. Công dụng và liều dùng

Hoàng đằng chân vịt được nhân dân dùng làm thuốc nhuộm vàng trong điều trị, hoàng đằng chân vịt dùng chữa bệnh đau mắt, ỉa chảy, lỵ, sốt, sốt rét, bệnh về gan, mật, lòi dom. Rễ còn có tác dụng lợi tiểu, tiêu độc. Ngày dùng 4-6g dưới dạng thuốc bột, thuốc viên. Còn có thể dùng làm nguyên liệu chiết becberin.

Các câu hỏi liên quan